คำศัพท์หมากรุก

หากว่าคุณเป็นคนหนึ่งที่เล่นหมากรุกไทยเป็นประจำหรืออาจจะกำลังเริ่มเล่น เชื่อเหลือเกินว่าคำศัพท์ที่ใช้ในวงการหมากรุกไทยจะต้องเป็นสิ่งที่คุณต้องเคยได้ยินมาบ้างไม่คำใดก็คำหนึ่ง เพราะคำศัพท์ที่มาจากหมากรุกไทยบางคำก็สามารถทำเอามาใช้เป็นคำเปรียบเปรยได้เช่นเดียวกัน ทำความรู้จักกับคำศัพท์ของหมากรุกไทยที่เรามักจะได้ยินกันบ่อยๆ และความหมายที่แท้จริงว่าคืออะไร

  1. กิน – คือคำที่ตัวหมากรุกฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเข้าไปอยู่ในขอบเขตอำนาจของตัวหมากรุกอีกฝ่ายที่สามารถจะกินหมากตัวนั้นได้ ซึ่งฝ่ายที่กินก็จะวางหมากของตัวเองแทนที่หมากฝ่ายตรงข้ามที่โดนกิน ส่วนหมากฝ่ายตรงข้ามก็จะต้องโดนออกจากกระดานไป
  2. กินรุก – คือจะมีลักษณะคล้ายคลึงกับการกินธรรมดา แต่ว่าเป็นจังหวะที่ฝ่ายที่ได้กินนั้นเมื่อกินไปแล้วก้าวการเดินข้างหน้าสามารถที่จะรุกขุนของฝ่ายตรงข้ามได้ทันที
  3. กินฟรี – ในกรณีที่ว่าหมากของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งสามารถกินหมากอีกฝ่ายหนึ่งโดยหมากตัวที่โดนกินไม่มีอะไรผูกเอาไว้เลยและไม่สามารถกินกลับคืนไปได้ในการเดินครั้งต่อไปไม่ว่าจะเป็นตัวไหนก็แล้วแต่ เท่ากับว่าฝ่ายที่กินก็จะได้กำไร 1 ตัว
  4. คู่ – ส่วนใหญ่การเล่นหมากรุกไทยนั้นตัวเดินที่มี 2 ตัวมักจะใช้คำว่า คู่ มากกว่าคำว่า 2 เช่น โคนคู่ ม้าคู่ เรือคู่ เบี้ยคู่ เป็นต้น
  5. จน – จะเป็นในกรณีของการที่ตัวขุนถูกไล่รุกจนไม่สามารถหาทางเดินออกไปไหนได้แล้วก็จะเรียกว่า จน หรือ ขุนจน ซึ่งฝ่ายที่จนก็จะเป็นฝ่ายพ่ายแพ้ไป
  6. รุก – เป็นคำที่เอาไว้ใช้ในกรณีที่ฝ่ายบุกสามารถเดินตัวเข้าไปอยู่ในพื้นที่ที่จะสามารถกินขุนของฝ่ายตรงข้ามได้ ซึ่งขุนของฝ่ายที่ถูกรุกอยู่จะต้องพยายามเดินหนีหรือหาวิธีการที่จะไม่ทำให้ตัวเองต้องโดนกินให้ได้
  7. จับตัววางตาย – ส่วนมากจะใช้ในกรณีของการเล่นลักษณะที่ว่าเมื่อเลือกจับแล้วเดินไปในช่องไหนแล้วจะต้องเดินช่องนั้นเลย ห้ามเปลี่ยนกลับมาวางที่เดิมแล้วเลือกเดินตัวใหม่เป็นอันขาด
  8. ผูก – การที่นำหมากตัวใดตัวหนึ่งไปวางป้องกันหมากอีกตัวหนึ่งไว้เผื่อในกรณีที่ว่าหมากตัวที่กำลังป้องกันโดนกินไป ตัวผูกนี้ก็จะสามารถกินหมากตัวที่กินได้ทันที
  9. เบี้ยหงาย – โดยปกติเบี้ยทั่วไปจะคว่ำและเดินหน้าตรงกินเฉียง แต่ถ้าหากเดินเข้าไปถึงช่องที่กำหนดและหงายเบี้ยขึ้นตาเดินก็จะเหมือนเม็ดทุกประการ
  10. รุกฆาต – เป็นการรุกที่ขุนไม่มีสิทธิ์จะเดินไปไหน หรือต่อให้เดินได้ก็จะถูกหมากตัวอื่นกินอยู่ดี เท่ากับว่าฝ่ายที่โดนรุกฆาตก็ต้องแพ้ไป